ZIMANÊ KURDÎ Û TEKOŞÎNA WÎ
Mîrza RONÎ
Ez seride roja zimanê dayîkê; li dayîk û dengbêjên kurd pîroz dikim. Dîsa li hemê gelê kurd û gelên bindest pîroz dikim. Ziman bi keda dayîka destpêkêde ji zarokan re dibê firşik(maya). Li gor zanyaran dema Zarok malzaroka diya xwedeye girêdana zarokê û zimanê dayîkê pêk tê; ango hêj zikê diya xwede hînî dengê diya xwe dibê û ziman mejiyê zarokê de firşik dibe. Ji xwe piştî ku tê ser rûyê dinê êdî her roj hînî dengê zimanê dayîka xwe dibe.
Dengbêjên me kurdan jî, zimanê me kurdî bi salane ji mere kilam, pehîzok, lawik, çîrok, helbest û li ser şeran di bêjin; her mikamek ku ew dibêjin kehniyek ji kehniya zimanê kurdî ye. Ez dikarim bêjim ku heke çanda me a dengbêjan ewqas ne dewlimend bûya, me wê îro gelek çîrok, wêje û dewlimendiya zimanê xwe winda bikira. Divê em ji bîr nekin ku ê ku zimanê me ji dagirkera parastî dengbêjên me ne. Îro li nav tu netewanda çanda dengbêjiyê ne wek a me kurdan xwirte. Li vir bejna xwe li ber dengbêjên me di tewînim. Lê mixabin îro gelek ciwanên eme kenê xwe li miqamê gotina dengbêjiyê dikin û ji çanda dengbêjiyê direvin û dikevin nav çanda popîlîst de. Ev şermek mezine ku ciwanên me dikevin navde. Divê em dengbêjên xwe serbilind bikin û kilam û gotinên wa zindî bikin.
Tekoşîna Zimanê kurdî.
Zimanê kurdî; ji sala 1900’î pêde êdî polîtîqayên pişaftinê re rû bi rû maye. Tirkan li ser gelên din ê nav xwe de, armancên ku pergala yek netewî ji xwe bi afirînin ketin nav hewldanên kirêj de. Gelên wek Ermenî, Suryanî û Ereb bi kuştin û talan kirinê ji nav xwe derxistin û mal û milkên wa wêran kirin. Lê ji gelê kurd re, bi xapandin û pergala pişaftinê pejilandin û stratejiya helandina nava xwe de ji kurdan re hiştin. Bi hilweşandina osmaniyan re, êdî zîhniyeta yek netew û yek al, yek ziman kete cihê pergala osmaniya de. Piştî komara Tirkiye hat ava kirin bi tûndî hebûna kurdan hat înkar kirin û zimanê kurdî hat qedexe kirin. Heta wê jorê her çiqas xebatên ciwanên kurd wek ‘komelaya Kurd Telebeyî Têvî Cemyetî’ xebatên li ser xwêndin û ziman dabin meşandin jî, lê piştî avabûna komara nû re ew jî tekçûn û xebatên wa hatin qedexekirin. Ji wê rojê virdetir her çiqas hin xebatên dem demî hatibin kirin jî ji gelê kurd re tû pergal li ser ziman ne hatiye avakirin. lê divê ez li vir qala keda nemir Apê Musa bikim ku ewî serê xwe li ber qedexe û zilme ne tewand û ji nav qedexeyande jî, ewî pirtûka bi navê ‘Birîna Reş’ di dema girtingeha Stembolê de, di sala 1959’an de, bi zimanê kurdî nivîsand. Wek dî tekoşîna zimanê kurdî di nav komara Tirkî de bi qedexeyan re heta salên 1990’î hat, piştî salên 90’î êdî hin nerm bûn nava zagonên komarê de pêk hatin û hêdî, hêdî bêhna zimanê kurdî derdiket. Sala 1991’ê de navenda çanda Mezopotamya li stembol vebû û di bin banê navenda çandê de xebat li ser ziman û çanda kurd di meşiyan. Lê heta demekî kurt pêdiviyên zimanê kurdî zêde bûn û xebatên li ser zimanê kurdî ji nav navenda çandê derketin û berbi enstîtutiyê ve hat, piştî xebatên li ser kurdî rêk û pêk bûn di sala 1992’ê de roja 18 Nîsanê bi beşdarbûna gelek kesên navdar vebûna ‘Enstîtuya Kurdî’ pêk hat. Piştî vebûna Enstîtutiyê warê zimanê kurdî de derfetek zanistî li pêşiya zimanê kurdî vebû. Dîsa heman sala 1992’ê de vê carê rojnameya ‘Azadiya Welat’ 22’ê sibatê de dest bi weşana heftane kir. Bi pêşketina hêla zimanê kurdî de gelek dewlimendî kete ser zimanê kurdî. Bi derketina rojnameya Azadiya Welat re di warê çapemeniya li ser zimanê kurdî de gavek girîng hat avêtin. Heta salên 2000’ê de gelek nivîskar û rewşên bîrên kurd girîngî dan zimanê kurdî û pêşketin di warê kurdî de pêk hat. Gelek pirtûk û kovar bi zimanê kurdî derketin û dewlimendiya zimanê kurdî her roj bêhtir dibû. Teybetî sala 2000’ê de çalekiya xwendekarên zanîngehêde wek kampanya dayîn destpêkirin mora xwe li çalekiyên li ser ziman da û çalekiya xwendekarên zanîngeha de, cihê xwe li nav tekoşîna zimanê kurdî de girt. Bi hezaran xwendekarên kurd di zanêngehên bilinda daxwaznameyên perwerda zimanê dayîkê kirin û ev çalekî bû sedem ku di warê zimanê kurdî de hin gav bên avêtin û pergala qedexeya li ser zimanê kurdî teng kir. Piştî wê çalekiya xwendekara, êdî dewlet neçarma hin gav avêtin di pêşîlekirina zimanê kurdî de rê vebû. Her çiqas hindik jî bê li gor ku derfet bê kar anîn gavek başbû ku hin zagon ji pêşiya zimanê kurdî re vebûn. Bi wan gûhartinên kanunî destûrda ku di bin banê komelayên li ser zimanê kurdî vebin. Lê dîsa ji ber ne hesibandina zimanê kurdî dîsa gelek pêkanînên kenok di dan ber pêşiya zimanê kurdî wek ku digotin bila deriyê komelaya ku li Elih ê vebûyî an avqas mitro bê, anjî ferehe teng bikin. Bi kurtasî disa bi gelek êş û eleman heta sala 2005’an hat û vê carê bi hêzek nûjentir komelaya li ser zimanê kurdî ‘Kurdî-Der’ li Amedê vebû. Dîsa Enstîtutiyê kurdî li Amedê jî ava bû û pergala zimanê kurdî rêk û pêktir dibû. Mirov dikarê bêje ku ji salên 2000’ê pêde salên tekoşîna zimanê kurdî gûrtir dibû û gelek gav ji zimanê kurdî re dihatin avêtin; wek dîsa 2006’ê de Azadiya Welat bû rojane û rojane dest bi weşanê kir.
Tzp Kurdî (Tevgera Ziman û Perwerdehiya Kurdî)
Dem bi dem tekoşîna zimanê kurdî hatiye weşandin, bi gelek ked û nirxan tekoşîn ji zimanê kurdî re hatine destpê kirin, her çiqas kêmasî di nava tekoşîna heta salên 2005’an hebin jî, bi serbilindî tekoşîn hatiye meşandin. Piştî salên 2005’ê êdî rûpelek dî ji tekoşîna zimanê kurdî re vebûye. Bi rêxistinbûyîna Tzp re gavek nû ji zimanê kurdî re hatiye avêtin. 21 Adar 2006 li Amedê rêxistina Tevgera Ziman û Perwerdehiya Kurdî ava bûye. Li gor armanc û pergalên zimana Tzp jî ji zimanê kurdî re pergalek daye avakirin. bi avabûna Tzp re hêza rêxistinbûyîna li ser zimanê kurdî xwirttir bûye û hişmendî û lekolînên li ser ziman rêk û pêktir bûye. Di warê perwerdehiya zimanê kurdî de bêhtirîn xebat hatine meşandin û merheleyak nû ji gelê kurd re vebûye. Îro gelek şaxên komeleyên zimanê kurdî wek li Wan, Colemerg, Elih, Îzmîr û gelek navçeyan kurdî-der vebûne. Îro em dikarin bi bêjin ku me pergalek a zimanê kurdî heye.
Lê ji bo ku em îro li Tirkiyê nêzî 25 milyon kurdin ji bo ku zimanê kurdî ji gelê kurd re fermiyeta zimanê kurdî di bin banê dibistana de pêwîste. Her çiqas xebatên li ser zimanê kurdî di bin banê Enstîtuti û komeleyan de bên meşandin jî ev na têra perwerdehiya zimanê kurdî nakê; sêrîde hêza fînansekirina ji bo perwerdê hêza Tzp têrê nakê. Ji wê çendê îro divê ji hêla dewletê ve gav ji bo perwerda zimanê kurdî bê avêtin. Herî kêm divê herêmên kurd têde dijîn de perwerde zimanê kurdî fermî bête dayîn di dibistana de. Çi qedexeyên li pêşiya zimanê kurdî de divê bên rakirin, navên erdnîgariya kurda dîsa zimanê resen bê nivîsandin û ji bo van xebata ji hêla dewletê ve piştgirî bête dayîn. Dîsa divê em bi zanibin heke tekoşîna li ser zimanê kurdî neyê bilind kirin li gor rewşa îro dewlet ti gava ku em di xwazin ji bo ziman na avêjê. Dîsa bar dikevê ser milê tevgera gelê kurd. Di vir de divê, Tzp daxwaza perwerda zimanê kurdî gûrtir bikê û her qada kurd lê dijîn de çalekiyên lê ser zimanê kurdî darbixê. Di sêrîde Tzp zimanê kurdî li ser siyasetmedar, Rewşenbîr, nivîskar kurd û rêveberên herama ferz bikê û hişmendiya zimanê kurdî li wa bidê ferzkirin. Dîsa hişmendiya zimanê kurdî li nav gelde bi rêk û pêk geş bikê û komeleyên zimanê kurdî dewlimendtir bikê. Tekoşîna li ser zimanê kurdî dema çalekî tên pêk anîn germiyek heye lê mixabin dema çalekî di qedin dîsa hîşmendiya zimanê kurdî ji holê radibê û her kes xwe didê alîkî. Wek ku em dizanin roja zimanê dayîkê hat û gelek li deveran çalekî meş û daxwiyanî pêk hatin ev na zehf başe; lê divê bi wê germiya hişmendiya ziman hertim gelê me û tevgera me li ser piya bê. Me hêj azadiya zimanê xwe dest ne xistiye ku heta em tenê wek pîrozbahiyê li çalekiya bi nêrin. Li vir de barê giran disa dikevê li ser milê Tzp. Me gelek Welatparêz hene lê zimanparêzê me kêmin. Welatparêz heke zimanparêziyê nekê welatpareziya wî jî qels dibê. Ji bo ku îro zimanê me welatê meye.
31 Temmuz 2010 Cumartesi
XWENDIN, ZANÎN, CIVAK Û AKADEMÎ
Mîrza RONÎ
Gelê kedîm; gelê kurd dîroka xweyî afirîner û zanistî tê nasîn, di nava rûpelên dîrokê de; Bi afirîneriya xwe gelek pergalên mirovahî dane avakirin. Lekolînên kolandinê ên li mezrabotan de hatî kirin de, li ser kerpîçên herî hatiye dîtin ku; dema sûmeriyan de li dibistanên yekemîn de, tekiliya şagirt û mamoste li dibistanê de çawe bû û perwerde çawe dihat dayîn û dîsa şagirt li mal çawe spartekên xwe di ser kerpîça di nivîsî. li dîrokê de hatiye dîtin (lekolînên li bajarê sûmeriya şuruppak de di sala 1902–1903 de hatî kirin, kerpîçên perwerda dema İ.Ö 2500 de hatine dîtin)*. Bi van lekolînên li ser erdnîgariya mezrabotan de hatîn kirin, gelek çand û hûnera kurda derketiye ser erdê.
Disa beriya niha çarsed, pençsad salan gelê kurd bi wejeya xwe li nav gelan de xwe kifş kiriyê ku gelê zanînê ye. Mele Ahmedê Cizîrî, Feqiyê teyra û Ahmede Xanî felsefevanên zimanê civaka xwe bûn. Dîsa Îsmaîl Ebûl-îz El Cizîrî(M.1153-1233(548-6309)). Zanyarê bavê Mekîneya dihat nasin. Bi zanîna xwe gelek mekîneyên avê, perwane, kûlf (kîlît) û mekîneyên hesaba wek kumpitır wî demê bê derfet de afirandin û navê Mucîdê Mekîneya li xwe kir.
Ev gelê ku malevanî ji gelan re kirî û bi zanîna xwe ji peşketina gelan re bû afirîner; ku em ber bi dîrokê heta niha werin emê bi bînin ku ev gel îro ne li gor dîroka xwe; cihê xwe li nav gelan de girtiye. Berî her tiştî ev gel di bin lingê dagirkera de hate perçiqandin û mafê wiyî herî mirovahî jî jê hat standin.
Gelo çi bû ku ev gel wisa berevajî bû û ji her tiştî hate kut kirin. Mirov ber bi vê pirsê de herê mirov ê rehetî bi bîne ku ev gel kaniya ava xwendin û zanînê jê hete birîn. Nemabû ku êdî ev gel xwe bi zimanê xweyî zanînê pêş bikevê û di nav gelan de felsefeya xwe bi afirînê. Pergalên dagirkerên serdest ew cewhera ku di nava gelê kurd de a zanînê û ronahiya civaka kurd di dît û ji wê sedemê kaniya xwendina li ser vî gelî birîne. Zimanê wî, çanda wî, dîroka wî li ser birîne ne û xwendin û zanîna xwe lê ferz kiriye. Tu gel nikarê perwerda gele kî li ser xwe bigrê û hebûna wî têxê bin pergala xwe. Heke wisa bû wî demî ew gel jî di kevê nav pergala pişaftin û xwe pişaftinê de. Ku em bi fikirin heke dema dîroka nêzîk de komara desthilatdarên gelê kurd hatî damezrandin û kurd li ser axa xwe bûn çar parçe ku wî demî gelê kurd ji zimanê xwe û mafê perwerda xwe kut ne bûya û heta niha evî gelî bi zimanê xwe perwerda xwe bikira. Ji felsefê bigrin heta matematîkê ji wejeyê bigrin heta fizîkê heke ku gelê keqîn bi zimanê xwe di nava civakê de perwerda xwe bi kira; wî demî îro ew çanda ku em dibêjin pêşengiyê ji gelare dike çanda ewrûpî wê li me kurdan temaşe bikirane. Lê dîsa ev gelê qedîm bi saya şoreşgerên tevgera Azadiya gelê kurd; ev gel ji ber bi windabûnê şiyar kirin û bi ilmê sosyalîzmê ciwana pêşengî ji tekoşîna gelê kurd re kir û bi felsefa zanînê şoreşek afirand. Her yek ciwanê Apocî zanîngeh di xwendin û rastiya vî gelî a di nava dîrokê de fêm kirin û ji vî gelîre behtir xwe dan ilmê zanîne û heta îro ev gel ber bi mafê pergala komfederalîzme anîn.
Îro ev gel divê di warê zanîna siyaset, tîrok, weje, çand, felsefe û warê fîzîkê û matamatîkê de bi her awayî bê perwerdekirin. Perwerde ji civakare pêjeroje serkeftinêye. Divê civakame herî kêm ji sedî heştê xwenda be.
Gelo emê îro li gor rewşa ku civaka gelê me têde; emê çawe bikin ku civakek afirîner, xwenda û zane derkevê holê. Emê çawe bi karibin siyasetmedaran, rewşenbîran, civaknasan û zanyaran derînin ji nava vî gelî. Berî her tiştî emê çawe bikin ku ziman û wejeya vî gelî ji bin lingê dagirkeran derkevê û pêş bi keve. Em dikarin bêjin me rewşenbîr hene, siyasetmedar hene, xwenda hene lê mixabin; em nikarin bêjin ku me civakek ji sedî heştê warê xwendin û zanînê de peşketiye heye. Gelo çima em nikarin bi hezaran pirtûkên kurdî bi firoşin. An jî çiman em nikarin bi hezaran rojname û kovara bi firoşin? Ji ber ku îro me civakek xwenda pêşne xistiye. Xwendina ku civaka me xwendi jî (em tevgera azadiyê gelê kurd jê derxin) xwendina ku serdesta dayî meye. Siyasetmedarên me bi zimanê serdetsê xwe hînî siyasetê bûne. Ne zimanê civaka kurde. Ne ya ku me li gor zimanê civaka xwe xwendiye. Dema mirov bi zimanê xwe di axivê û di xwêne mirov rewşa xwe û fikrê xwe bêhtir di hisê. Axaftina zimanê biyanî wek gûlleye Keleşkofê bê; a zimanê mirov wek gûlleye Dokçayê ye. Bêhtir di tesîr dikê, bandor dikê.
Gelo emê çawe bikin ku civaka gelê kurd xwe ji bindestiya perwerda serdestên xwe derkevê. Yek; Peşniyara birêz Öcalan a avakirina akademiya ye. Divê akdemiya de bi sedan-hezaran pêşengên gelê kurd bên perwerdekirin. Gel bê perwerdekirin, mamosteyên ku perwerdê û hîndekariyê bidin gel bên gihandin. Akademî ne ewe ku bîst roja an jî heyvekî perwerde bê dayîne û hew. Akademî cihê zanîn û lekolînêye. Bi salan ev kar didomin û di nava civaka xwe de lekolînê bi her awayî dikê. Ziman, weje, dîrok, civak, felsefe û hw. Lêkolîn li ser van tên kirin. Akademiya jinê, akademiya siyasetê, akademiya ziman û akademiya dirokê îro ji mere ferzin. Û şûna bi tirkî “kendînî bîl” bi kurmancî “xwe bi nase” ango divê em xwe bi kurdî bi nasin ne bi tirkî.
Gavek dî jî heye ew jî em bikaribin girîngiya xwendinê di nava gelde bilav bikin hişmendiya xwendina zimanê zikmakî û giringiya ziman em bi karibin bidin gel. Bila her mala kurd de bi sedan pirtûkên kurdî tê kevinê. û her malbatê de bila xwenda hebin. Îro li gelek navçeyên mede cihê pirtûk firotinê tûneye. Çima gelo? Gelek şaredariyên mede pirtûkxane tûneye çima gelo? Îro dem demê xwendin, zanîn û pêş ketinêye.
*Tarih Sümer’de Başlar kitabı s.21 ilk okullar (Pirtûka Dîrok li Sumerê dest pê Dikê r.21 dibistanên yekemîn)
Mîrza RONÎ
Gelê kedîm; gelê kurd dîroka xweyî afirîner û zanistî tê nasîn, di nava rûpelên dîrokê de; Bi afirîneriya xwe gelek pergalên mirovahî dane avakirin. Lekolînên kolandinê ên li mezrabotan de hatî kirin de, li ser kerpîçên herî hatiye dîtin ku; dema sûmeriyan de li dibistanên yekemîn de, tekiliya şagirt û mamoste li dibistanê de çawe bû û perwerde çawe dihat dayîn û dîsa şagirt li mal çawe spartekên xwe di ser kerpîça di nivîsî. li dîrokê de hatiye dîtin (lekolînên li bajarê sûmeriya şuruppak de di sala 1902–1903 de hatî kirin, kerpîçên perwerda dema İ.Ö 2500 de hatine dîtin)*. Bi van lekolînên li ser erdnîgariya mezrabotan de hatîn kirin, gelek çand û hûnera kurda derketiye ser erdê.
Disa beriya niha çarsed, pençsad salan gelê kurd bi wejeya xwe li nav gelan de xwe kifş kiriyê ku gelê zanînê ye. Mele Ahmedê Cizîrî, Feqiyê teyra û Ahmede Xanî felsefevanên zimanê civaka xwe bûn. Dîsa Îsmaîl Ebûl-îz El Cizîrî(M.1153-1233(548-6309)). Zanyarê bavê Mekîneya dihat nasin. Bi zanîna xwe gelek mekîneyên avê, perwane, kûlf (kîlît) û mekîneyên hesaba wek kumpitır wî demê bê derfet de afirandin û navê Mucîdê Mekîneya li xwe kir.
Ev gelê ku malevanî ji gelan re kirî û bi zanîna xwe ji peşketina gelan re bû afirîner; ku em ber bi dîrokê heta niha werin emê bi bînin ku ev gel îro ne li gor dîroka xwe; cihê xwe li nav gelan de girtiye. Berî her tiştî ev gel di bin lingê dagirkera de hate perçiqandin û mafê wiyî herî mirovahî jî jê hat standin.
Gelo çi bû ku ev gel wisa berevajî bû û ji her tiştî hate kut kirin. Mirov ber bi vê pirsê de herê mirov ê rehetî bi bîne ku ev gel kaniya ava xwendin û zanînê jê hete birîn. Nemabû ku êdî ev gel xwe bi zimanê xweyî zanînê pêş bikevê û di nav gelan de felsefeya xwe bi afirînê. Pergalên dagirkerên serdest ew cewhera ku di nava gelê kurd de a zanînê û ronahiya civaka kurd di dît û ji wê sedemê kaniya xwendina li ser vî gelî birîne. Zimanê wî, çanda wî, dîroka wî li ser birîne ne û xwendin û zanîna xwe lê ferz kiriye. Tu gel nikarê perwerda gele kî li ser xwe bigrê û hebûna wî têxê bin pergala xwe. Heke wisa bû wî demî ew gel jî di kevê nav pergala pişaftin û xwe pişaftinê de. Ku em bi fikirin heke dema dîroka nêzîk de komara desthilatdarên gelê kurd hatî damezrandin û kurd li ser axa xwe bûn çar parçe ku wî demî gelê kurd ji zimanê xwe û mafê perwerda xwe kut ne bûya û heta niha evî gelî bi zimanê xwe perwerda xwe bikira. Ji felsefê bigrin heta matematîkê ji wejeyê bigrin heta fizîkê heke ku gelê keqîn bi zimanê xwe di nava civakê de perwerda xwe bi kira; wî demî îro ew çanda ku em dibêjin pêşengiyê ji gelare dike çanda ewrûpî wê li me kurdan temaşe bikirane. Lê dîsa ev gelê qedîm bi saya şoreşgerên tevgera Azadiya gelê kurd; ev gel ji ber bi windabûnê şiyar kirin û bi ilmê sosyalîzmê ciwana pêşengî ji tekoşîna gelê kurd re kir û bi felsefa zanînê şoreşek afirand. Her yek ciwanê Apocî zanîngeh di xwendin û rastiya vî gelî a di nava dîrokê de fêm kirin û ji vî gelîre behtir xwe dan ilmê zanîne û heta îro ev gel ber bi mafê pergala komfederalîzme anîn.
Îro ev gel divê di warê zanîna siyaset, tîrok, weje, çand, felsefe û warê fîzîkê û matamatîkê de bi her awayî bê perwerdekirin. Perwerde ji civakare pêjeroje serkeftinêye. Divê civakame herî kêm ji sedî heştê xwenda be.
Gelo emê îro li gor rewşa ku civaka gelê me têde; emê çawe bikin ku civakek afirîner, xwenda û zane derkevê holê. Emê çawe bi karibin siyasetmedaran, rewşenbîran, civaknasan û zanyaran derînin ji nava vî gelî. Berî her tiştî emê çawe bikin ku ziman û wejeya vî gelî ji bin lingê dagirkeran derkevê û pêş bi keve. Em dikarin bêjin me rewşenbîr hene, siyasetmedar hene, xwenda hene lê mixabin; em nikarin bêjin ku me civakek ji sedî heştê warê xwendin û zanînê de peşketiye heye. Gelo çima em nikarin bi hezaran pirtûkên kurdî bi firoşin. An jî çiman em nikarin bi hezaran rojname û kovara bi firoşin? Ji ber ku îro me civakek xwenda pêşne xistiye. Xwendina ku civaka me xwendi jî (em tevgera azadiyê gelê kurd jê derxin) xwendina ku serdesta dayî meye. Siyasetmedarên me bi zimanê serdetsê xwe hînî siyasetê bûne. Ne zimanê civaka kurde. Ne ya ku me li gor zimanê civaka xwe xwendiye. Dema mirov bi zimanê xwe di axivê û di xwêne mirov rewşa xwe û fikrê xwe bêhtir di hisê. Axaftina zimanê biyanî wek gûlleye Keleşkofê bê; a zimanê mirov wek gûlleye Dokçayê ye. Bêhtir di tesîr dikê, bandor dikê.
Gelo emê çawe bikin ku civaka gelê kurd xwe ji bindestiya perwerda serdestên xwe derkevê. Yek; Peşniyara birêz Öcalan a avakirina akademiya ye. Divê akdemiya de bi sedan-hezaran pêşengên gelê kurd bên perwerdekirin. Gel bê perwerdekirin, mamosteyên ku perwerdê û hîndekariyê bidin gel bên gihandin. Akademî ne ewe ku bîst roja an jî heyvekî perwerde bê dayîne û hew. Akademî cihê zanîn û lekolînêye. Bi salan ev kar didomin û di nava civaka xwe de lekolînê bi her awayî dikê. Ziman, weje, dîrok, civak, felsefe û hw. Lêkolîn li ser van tên kirin. Akademiya jinê, akademiya siyasetê, akademiya ziman û akademiya dirokê îro ji mere ferzin. Û şûna bi tirkî “kendînî bîl” bi kurmancî “xwe bi nase” ango divê em xwe bi kurdî bi nasin ne bi tirkî.
Gavek dî jî heye ew jî em bikaribin girîngiya xwendinê di nava gelde bilav bikin hişmendiya xwendina zimanê zikmakî û giringiya ziman em bi karibin bidin gel. Bila her mala kurd de bi sedan pirtûkên kurdî tê kevinê. û her malbatê de bila xwenda hebin. Îro li gelek navçeyên mede cihê pirtûk firotinê tûneye. Çima gelo? Gelek şaredariyên mede pirtûkxane tûneye çima gelo? Îro dem demê xwendin, zanîn û pêş ketinêye.
*Tarih Sümer’de Başlar kitabı s.21 ilk okullar (Pirtûka Dîrok li Sumerê dest pê Dikê r.21 dibistanên yekemîn)
XWENDIN
XWENDIN
Mîrza RONÎ.
Ji bo ku hûn a niha vê nivîse dixwînin ez gelekî pê keyf xweşim, jibo ku hûn xwendane û xwendayê zimanê kurdî ne. Heke hûn tekoşerê xwendina zimanê kurdî bin jî, wî demî bijî jibo we.
Îro dema mirov ewrên liser civaka kurd radikê û licivakê temaşe dikê, rehetî tiştin dikevin ber çavên mirov. Hêsanî wek ne xwendina civaka kurd, bila tu kes wateya piçûk xistina civaka kurd ne fikirê. Îro heke sed pirtûkên kurdî rehetî newin firotin wî demî dive ev kêmasiya xwendinê baş bê zanîn. Îro me rojname heye, me kovar hene, pirtûk hene û weşanên kurdî gihiştiye astekî. Lê livir de gelo xwendina van berhema çiqase? Weşanên bi zimanê kurdî her sal ji sala dî serkeftîtire, lê mirov dinêre hertim xwendina pirtûka anjî a rojnameya heman astêdeye, gelo çima? Îro ji hêla rewşenbîriyê ve civaka kurd astekî derketiye pêş, lê gelo çima civak li rewşenbîrê xwe xwedî na derkevê, dihêla berhemande.
Yekane rojnameya Azadiya Welat bi kedek gelek mezin xwe gihandiye heya îro. Lê lixwedî derketina rojnamê mirov binêrê hêla xwendina rojmanê de, em lipaş dimînin, hema hertim heman tîrajê de tê firotin. Ev na nîşaneya xwêdî lê ne dernetina rojnamê ye. Em îro asta xwendina civaka kurd binêrin kêm zêde ji sedî çil-pêncî xwendaye, ciwanên kurd piranê dixwînin. lê ez li vir viya jî bibêjim; heya ku mirov bizimanê dayîka xwe nê xwînê, mirov jisedî sed nabê xwenda. Ango xwendina mirov hertim qelsiyek têde dimîne. Heke ciwanên me ên dibêjin em xwendane, bi zimanê xwe ne xwînin, xwendina wa dûrî civaka wa dimînê. Jibo ku civaka xwe baş nasbikin divê nava civaka xwede ziman û çanda xwe baş nas bikin û biparêzin.
Îro gelek kesê ku an rojnama kurdî, anjî berhemên kurdî dikirin wiha dibêjin: ‘‘ez jibo katkiyê (alîkarî) distînim’’ ango ne jibo xwendinê. Lê heke mirov ji kesek ku berhemek a tirkî sitandî bi pirsê wê bibêjê min jibo xwendinê kiriye. Îro heke heremek wek a Botan; tenê 700-800 Azadiya Welat werin firotin wî demî kêmasiyek gelek mezin, lê xwedîderketin û xwendina zimanê kurdî de heye.
Livirde mijar dikevê ser hişmendiyê, îro civaka kurd ne dihişmendiya zimanê xwedeye. Hêj wateya zimanê dayîka xwe baş fêr nebûne. Jibo civakê zimanê tê çi wateye baş tê ne gihiştine. Serdestî û bindestiya ziman nehatiye fêmkirin.
Ji bo xwendina zimanê kurdî dive hişmendiyek xwirt nava civakêde pêş bikevê, ev hişmendî sêrîde dikevê ser milê siyasetmedar, nivîskar û saziyên kurd. Bikampanyayan divê seferberiye xwendinê nava civakê de hertim hebe. Dive pirtûk û berhemên kurdî bikevin mala her kurdî de. Teybetî jibo zarok û ciwanên kurd çalekiyên xwendin û nivîsandina kurdî divê hertim hebin.
Jibo laşê mirovekî çawe xwarin û vexwarin pêdiviya jînêye, xwendin jî jibo fikr û ramanên mirov nan û ave. Îro çi pêşketinên cîhanên de çê dibin bihêza xwendin û zanistê pêş dikevin. Heya îro bitekoşînek gelek mezin gelê kurd hatiye. Ji îro û şûndejî ew tekoşîn hertim wê berdewam bikê; lê livirde divê ev tekoşîn bihêza xwendina civakê bandortir bibe. Çanda xwe, dîroka xwe û zimanê xwe bihêza xwendinê pêş bixin û civakek ji sedî sed xwenda bê afirandin. Heta ku em bibêjin jibo katkiyê (alîkarî) ez dikirim, em pêş nakevin. Dive em bibêjin jibo xwendinê, ez dikirin wî demî pêşketin wê bihêztir bibe.
Mîrza RONÎ.
Ji bo ku hûn a niha vê nivîse dixwînin ez gelekî pê keyf xweşim, jibo ku hûn xwendane û xwendayê zimanê kurdî ne. Heke hûn tekoşerê xwendina zimanê kurdî bin jî, wî demî bijî jibo we.
Îro dema mirov ewrên liser civaka kurd radikê û licivakê temaşe dikê, rehetî tiştin dikevin ber çavên mirov. Hêsanî wek ne xwendina civaka kurd, bila tu kes wateya piçûk xistina civaka kurd ne fikirê. Îro heke sed pirtûkên kurdî rehetî newin firotin wî demî dive ev kêmasiya xwendinê baş bê zanîn. Îro me rojname heye, me kovar hene, pirtûk hene û weşanên kurdî gihiştiye astekî. Lê livir de gelo xwendina van berhema çiqase? Weşanên bi zimanê kurdî her sal ji sala dî serkeftîtire, lê mirov dinêre hertim xwendina pirtûka anjî a rojnameya heman astêdeye, gelo çima? Îro ji hêla rewşenbîriyê ve civaka kurd astekî derketiye pêş, lê gelo çima civak li rewşenbîrê xwe xwedî na derkevê, dihêla berhemande.
Yekane rojnameya Azadiya Welat bi kedek gelek mezin xwe gihandiye heya îro. Lê lixwedî derketina rojnamê mirov binêrê hêla xwendina rojmanê de, em lipaş dimînin, hema hertim heman tîrajê de tê firotin. Ev na nîşaneya xwêdî lê ne dernetina rojnamê ye. Em îro asta xwendina civaka kurd binêrin kêm zêde ji sedî çil-pêncî xwendaye, ciwanên kurd piranê dixwînin. lê ez li vir viya jî bibêjim; heya ku mirov bizimanê dayîka xwe nê xwînê, mirov jisedî sed nabê xwenda. Ango xwendina mirov hertim qelsiyek têde dimîne. Heke ciwanên me ên dibêjin em xwendane, bi zimanê xwe ne xwînin, xwendina wa dûrî civaka wa dimînê. Jibo ku civaka xwe baş nasbikin divê nava civaka xwede ziman û çanda xwe baş nas bikin û biparêzin.
Îro gelek kesê ku an rojnama kurdî, anjî berhemên kurdî dikirin wiha dibêjin: ‘‘ez jibo katkiyê (alîkarî) distînim’’ ango ne jibo xwendinê. Lê heke mirov ji kesek ku berhemek a tirkî sitandî bi pirsê wê bibêjê min jibo xwendinê kiriye. Îro heke heremek wek a Botan; tenê 700-800 Azadiya Welat werin firotin wî demî kêmasiyek gelek mezin, lê xwedîderketin û xwendina zimanê kurdî de heye.
Livirde mijar dikevê ser hişmendiyê, îro civaka kurd ne dihişmendiya zimanê xwedeye. Hêj wateya zimanê dayîka xwe baş fêr nebûne. Jibo civakê zimanê tê çi wateye baş tê ne gihiştine. Serdestî û bindestiya ziman nehatiye fêmkirin.
Ji bo xwendina zimanê kurdî dive hişmendiyek xwirt nava civakêde pêş bikevê, ev hişmendî sêrîde dikevê ser milê siyasetmedar, nivîskar û saziyên kurd. Bikampanyayan divê seferberiye xwendinê nava civakê de hertim hebe. Dive pirtûk û berhemên kurdî bikevin mala her kurdî de. Teybetî jibo zarok û ciwanên kurd çalekiyên xwendin û nivîsandina kurdî divê hertim hebin.
Jibo laşê mirovekî çawe xwarin û vexwarin pêdiviya jînêye, xwendin jî jibo fikr û ramanên mirov nan û ave. Îro çi pêşketinên cîhanên de çê dibin bihêza xwendin û zanistê pêş dikevin. Heya îro bitekoşînek gelek mezin gelê kurd hatiye. Ji îro û şûndejî ew tekoşîn hertim wê berdewam bikê; lê livirde divê ev tekoşîn bihêza xwendina civakê bandortir bibe. Çanda xwe, dîroka xwe û zimanê xwe bihêza xwendinê pêş bixin û civakek ji sedî sed xwenda bê afirandin. Heta ku em bibêjin jibo katkiyê (alîkarî) ez dikirim, em pêş nakevin. Dive em bibêjin jibo xwendinê, ez dikirin wî demî pêşketin wê bihêztir bibe.
30 Temmuz 2010 Cuma
ZIMANÊ KURDÎ.
ZIMANÊ KURDÎ.
MÎRZA RONÎ
Zimanê kurdî zimanêk nava zimanê Cîhanêde zimanê mezopotamyayê herî kavnare. Piştî ewqas qedexe û pişaftin serde hatin jî, hej ser xweye û ji hela bi milyona mirov tê axaftin û peşve birin. Lê dîsan jî hêj dewlemendiya xwe dest ne xistiye û warê axaftin, nivîsandine de hej ne gihiştiye asta xwe. Em îro qala qada Tirkî bikin, gor hereman hin herem hene qet kurdî lê nayê axaftin anjî tê axaftin lê ne zimanêk nivîskî û zelale. Em li ser mînaka bejin îro herema serhed û botanê kurdî di axivin le zimanêk gor heremê ango gor devoka wê heremê di axivin. Anjî em hela Amede bejin ew kurdî kem di axivin û kesên ku di axivin jî zimanêk qetilkirî di axivin. Em hela Stembol anjî çukurovayê bejin rewş zêde ne zelale. Hejmarek pir kurd li van herema dijîn le mixabin ware kurdî de qelsî heye. Îro em li ser asta zimanê kurdî bi axivin, kurdî gihiştiye demek hebûn û tinebûne de. divê gelê kurd rewşa zimanê kurdiyî îro gihiştiyî vê asta hebûn û tinebûne baş bi nirxînê û zimanê xwe xwedî derkevin. Ji zarokan heya ciwan, jin, kal, xwendevan û kesên demeokrat divê rewşa zimanê kurdî bi bînê û çi tişta di kevê ser milên wa baş pek bînin. Zarok divê ji hela dê û bavan ve bên hişyarkirin û ji bilî zimanên wayî dayîkê ti zimanê dî ne axivînin. Bi teybetî ciwan divê jibo zimanê xwe bikevin nava tevgere de û zimanê xwe ji xwere ferz bikin ji bilî kurdî ti zimanê dî ne axivin. Bila ti kes şaş fêm neke zimanê mirov ji zimanê ti kesîre nabê asteng, berevajî vê yekê zimanê kurdî e wan zimanajî dewlimend bikê. Naha zimanê kurdî û e Tirkî gelek herema li nav hevde tê kar anîn dema herdû jev hatin veqetandin wî demî herdû ziman jî dewlimend dibin. Lê heye wisan nav hevde bin ne kurdî ne jî tirkî e berbi xetereye ve biçin. Xwendekarên ku dibistanên sereteyî heya zanîngeha di xwînin divê ziamanê xwe ji bîr nekin çawe zimanê dîn di xwînin û di nivîsin pewîste wisan jî zimanê xwe jî kar bînin. Ev ne tiştek zehmete tenê xwe naskirin û xwestin jêr divê dema we kurdî xwend anjî nivîsand wî demî mirov e bi zanê çikas zimanê mirov şîrîne û mirov bi xweye. Mînak xwendekar dema diçin dibistana dest bi perwerde dikin giranî zimanê tirkî xeber didin û li ser xwe ferz dikin, rewşek wisa pir xetereye divê xwendekar hertim li ser xwe zimanê xwe ferz bikin. ti kes nikarê bi zorî zimanek dî ser mirov faz bikê erê dema perwerde de, perwerde Tirkiye lê dema hûn li mal anjî nava gelde tu kesî zimanek dî li ser we ferz ne kiriye divê hûn hertim ji zimanê xwere hûn şiyarbin û xwe bi zimanê xwe bidin nasîn. Dîsa barê dayîk û keçikan li ser kurdî pir girînge, ji ber ku ziman zimanê dayîkeye. Ziman destpekê ji dayîkbûnê destpe dikê. Mirov hela dayîka xwe hînî zimanê xwe dibê bi saya dayîka xwe dikevê nav mirovande û di axivin û divê dayîk tu caran ne helin zarokên wa zimanê xwe ji bîr bikin. Neh heyvan li zikê xwede xwedî dikê û piştrejî heya heft salî ewî bi zimanê wî kedî dikê ev rewş hela kedek pîroz pekte lê mixabin dayîk evê kede destbi pergalêve dihelê û zarokên xwe ji zimanên dî na parêzin. Berevajî vê yekê li ber çavên xwe zarokên xwe têxin nav xwepişaftinede (oto asimilasyon) ev yekjî dibê sedema qetilkirina zimanê kurdî. Qîzên ku diçin dibistana anjî e naçin dibistana bi behtir zimanê Tirkî di axivin û li ser xwe wek zimanê modern di qebûl dikin û bi Tirkî xwe tînin ziman evyekjî tiştek şaşe. Ti ziman ne wek zimanê dayîkê moderne anjî dewlimende. Divê keçik xwe bi zimanê xwe, çanda xwe û bi rengê xwe nav civakêde xwe bînê ziman xwe serdest bikê. Wekdî xwepişaftine ne karê hebûnêye divê keçik baş bizanin heya xwe bi zimanê xwe ne înin ziman tu kes nikarê xwe ne ji pergalê û nejî ji xwepişaftinê xilas bikê. Rolek dîjî heye ew jî ya bavan û zilamaye, evyek nava malande û nav civakêde tiştek berbi çave, zilam xwe li ser jinan û zarokan bilind di hesibîne û karên nava malan û tekiliyên li nav civakê de li ser milên xwe dihelê. Ev jî nîşaneye ku zilam dikarin li zimanê kurdî xwedî derkevin ango nava malêde malxweye dema biryara didê wek xwe pektînê ango dema dibejin bila keçik neçin mektebê êdî dayîk ti na bejê û wisan ev êded di domê. Peşbervê yeke dema bav anjî zilam nava malêde ji bilî zimanê kurdî ne hêlê ti zimanêdî bê karanîn wî demî li kurdî xwedî derketin e behtir bê. Pewiste zilam û bav xwe wek mamosteyekî bi hesibînin û malan û kolanan bêxin dibistan.
Heke ku hela xebatên li ser zimanê kurdî, tên pek hatin jî ku em bi nivîsin îro ji hela Tzpkurdî (tevgera ziman û perwerdehiya kurdî) ve xwedî derketinek bi tevger heye. Tê bîra her kesê kurd ku zimanê kurdî çi derbe xwarine. Heya salên notan zimanê kurdî qedexebû. Tê bîramin diyamin dema ku mala me li gûnd me zede bandên kurdî hebûn. Bandên koma berxwedan wîdemî wek azadiya dengê kurdî girîngbû û mejî li wa banda guhdardikir. Rojekî diyamin pêhesiya ku leşkerê li ser gund de girê, diyamin ji tirsa bandême tev komkirin û birin xistin tenûrêde. Wisa wî demî tirsa ji zimanê kurdî û ji kurdîtiyê hebû lê îro rewş hela zimanê kurdîde hatiye û bi sêdan nivîskarên kurd, rewşenbîr û kesên ziman zanê kurdî hene û îro bi tevger jî hela Tzpkurdî ve pergalkirin. Îro ji saya Tzpkurdî mamsoteyê zimanê kurdî hene û hejî ev xebat bi çalek didomê. Dîsan komeleyên kurdî û li her heremê aktivîstên Tzpkurdî hene. Û ev xebat berbi akademiya zimanê kurdîve diçê. Pêwistiyek girîng li vir derdikevê hollê. Ewjî li xwedî derketina Tzp’ye. Divê saziyên meyî çandê û çi saziyên ku ji demokrasiya navber mirovahiyede kar dikin divê Tzpkurdî tenê ne helin û xebatên zimanê kurdî de xwe bê par ne helin. Heke îro kemasiyên Tzpkurdî hebin jî, ewjî hêj gel lê xwedî derneketiye û xwe li nav gelde hişmendiya zimanê kurdî nîşan nedaye.
MÎRZA RONÎ
Zimanê kurdî zimanêk nava zimanê Cîhanêde zimanê mezopotamyayê herî kavnare. Piştî ewqas qedexe û pişaftin serde hatin jî, hej ser xweye û ji hela bi milyona mirov tê axaftin û peşve birin. Lê dîsan jî hêj dewlemendiya xwe dest ne xistiye û warê axaftin, nivîsandine de hej ne gihiştiye asta xwe. Em îro qala qada Tirkî bikin, gor hereman hin herem hene qet kurdî lê nayê axaftin anjî tê axaftin lê ne zimanêk nivîskî û zelale. Em li ser mînaka bejin îro herema serhed û botanê kurdî di axivin le zimanêk gor heremê ango gor devoka wê heremê di axivin. Anjî em hela Amede bejin ew kurdî kem di axivin û kesên ku di axivin jî zimanêk qetilkirî di axivin. Em hela Stembol anjî çukurovayê bejin rewş zêde ne zelale. Hejmarek pir kurd li van herema dijîn le mixabin ware kurdî de qelsî heye. Îro em li ser asta zimanê kurdî bi axivin, kurdî gihiştiye demek hebûn û tinebûne de. divê gelê kurd rewşa zimanê kurdiyî îro gihiştiyî vê asta hebûn û tinebûne baş bi nirxînê û zimanê xwe xwedî derkevin. Ji zarokan heya ciwan, jin, kal, xwendevan û kesên demeokrat divê rewşa zimanê kurdî bi bînê û çi tişta di kevê ser milên wa baş pek bînin. Zarok divê ji hela dê û bavan ve bên hişyarkirin û ji bilî zimanên wayî dayîkê ti zimanê dî ne axivînin. Bi teybetî ciwan divê jibo zimanê xwe bikevin nava tevgere de û zimanê xwe ji xwere ferz bikin ji bilî kurdî ti zimanê dî ne axivin. Bila ti kes şaş fêm neke zimanê mirov ji zimanê ti kesîre nabê asteng, berevajî vê yekê zimanê kurdî e wan zimanajî dewlimend bikê. Naha zimanê kurdî û e Tirkî gelek herema li nav hevde tê kar anîn dema herdû jev hatin veqetandin wî demî herdû ziman jî dewlimend dibin. Lê heye wisan nav hevde bin ne kurdî ne jî tirkî e berbi xetereye ve biçin. Xwendekarên ku dibistanên sereteyî heya zanîngeha di xwînin divê ziamanê xwe ji bîr nekin çawe zimanê dîn di xwînin û di nivîsin pewîste wisan jî zimanê xwe jî kar bînin. Ev ne tiştek zehmete tenê xwe naskirin û xwestin jêr divê dema we kurdî xwend anjî nivîsand wî demî mirov e bi zanê çikas zimanê mirov şîrîne û mirov bi xweye. Mînak xwendekar dema diçin dibistana dest bi perwerde dikin giranî zimanê tirkî xeber didin û li ser xwe ferz dikin, rewşek wisa pir xetereye divê xwendekar hertim li ser xwe zimanê xwe ferz bikin. ti kes nikarê bi zorî zimanek dî ser mirov faz bikê erê dema perwerde de, perwerde Tirkiye lê dema hûn li mal anjî nava gelde tu kesî zimanek dî li ser we ferz ne kiriye divê hûn hertim ji zimanê xwere hûn şiyarbin û xwe bi zimanê xwe bidin nasîn. Dîsa barê dayîk û keçikan li ser kurdî pir girînge, ji ber ku ziman zimanê dayîkeye. Ziman destpekê ji dayîkbûnê destpe dikê. Mirov hela dayîka xwe hînî zimanê xwe dibê bi saya dayîka xwe dikevê nav mirovande û di axivin û divê dayîk tu caran ne helin zarokên wa zimanê xwe ji bîr bikin. Neh heyvan li zikê xwede xwedî dikê û piştrejî heya heft salî ewî bi zimanê wî kedî dikê ev rewş hela kedek pîroz pekte lê mixabin dayîk evê kede destbi pergalêve dihelê û zarokên xwe ji zimanên dî na parêzin. Berevajî vê yekê li ber çavên xwe zarokên xwe têxin nav xwepişaftinede (oto asimilasyon) ev yekjî dibê sedema qetilkirina zimanê kurdî. Qîzên ku diçin dibistana anjî e naçin dibistana bi behtir zimanê Tirkî di axivin û li ser xwe wek zimanê modern di qebûl dikin û bi Tirkî xwe tînin ziman evyekjî tiştek şaşe. Ti ziman ne wek zimanê dayîkê moderne anjî dewlimende. Divê keçik xwe bi zimanê xwe, çanda xwe û bi rengê xwe nav civakêde xwe bînê ziman xwe serdest bikê. Wekdî xwepişaftine ne karê hebûnêye divê keçik baş bizanin heya xwe bi zimanê xwe ne înin ziman tu kes nikarê xwe ne ji pergalê û nejî ji xwepişaftinê xilas bikê. Rolek dîjî heye ew jî ya bavan û zilamaye, evyek nava malande û nav civakêde tiştek berbi çave, zilam xwe li ser jinan û zarokan bilind di hesibîne û karên nava malan û tekiliyên li nav civakê de li ser milên xwe dihelê. Ev jî nîşaneye ku zilam dikarin li zimanê kurdî xwedî derkevin ango nava malêde malxweye dema biryara didê wek xwe pektînê ango dema dibejin bila keçik neçin mektebê êdî dayîk ti na bejê û wisan ev êded di domê. Peşbervê yeke dema bav anjî zilam nava malêde ji bilî zimanê kurdî ne hêlê ti zimanêdî bê karanîn wî demî li kurdî xwedî derketin e behtir bê. Pewiste zilam û bav xwe wek mamosteyekî bi hesibînin û malan û kolanan bêxin dibistan.
Heke ku hela xebatên li ser zimanê kurdî, tên pek hatin jî ku em bi nivîsin îro ji hela Tzpkurdî (tevgera ziman û perwerdehiya kurdî) ve xwedî derketinek bi tevger heye. Tê bîra her kesê kurd ku zimanê kurdî çi derbe xwarine. Heya salên notan zimanê kurdî qedexebû. Tê bîramin diyamin dema ku mala me li gûnd me zede bandên kurdî hebûn. Bandên koma berxwedan wîdemî wek azadiya dengê kurdî girîngbû û mejî li wa banda guhdardikir. Rojekî diyamin pêhesiya ku leşkerê li ser gund de girê, diyamin ji tirsa bandême tev komkirin û birin xistin tenûrêde. Wisa wî demî tirsa ji zimanê kurdî û ji kurdîtiyê hebû lê îro rewş hela zimanê kurdîde hatiye û bi sêdan nivîskarên kurd, rewşenbîr û kesên ziman zanê kurdî hene û îro bi tevger jî hela Tzpkurdî ve pergalkirin. Îro ji saya Tzpkurdî mamsoteyê zimanê kurdî hene û hejî ev xebat bi çalek didomê. Dîsan komeleyên kurdî û li her heremê aktivîstên Tzpkurdî hene. Û ev xebat berbi akademiya zimanê kurdîve diçê. Pêwistiyek girîng li vir derdikevê hollê. Ewjî li xwedî derketina Tzp’ye. Divê saziyên meyî çandê û çi saziyên ku ji demokrasiya navber mirovahiyede kar dikin divê Tzpkurdî tenê ne helin û xebatên zimanê kurdî de xwe bê par ne helin. Heke îro kemasiyên Tzpkurdî hebin jî, ewjî hêj gel lê xwedî derneketiye û xwe li nav gelde hişmendiya zimanê kurdî nîşan nedaye.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)